Nếu bản án sơ thẩm sai do lỗi rõ ràng về chính tả, số liệu nhầm lẫn hoặc tính toán sai, bạn có thể đề nghị toà đã xử sửa chữa, bổ sung bản án; nếu cái "sai" là do toà hiểu, đánh giá hoặc quyết định khác với mong muốn của bạn, đó là vấn đề nội dung và phải kháng cáo trong thời hạn. Khi không chắc mình thuộc trường hợp nào, an toàn nhất là làm cả hai trong thời hạn kháng cáo.
Những lỗi nhìn nhỏ như sai một chữ trong tên, lệch một chữ số trong số tiền, nhầm số thửa đất có thể gây rắc rối lớn khi thi hành án, sang tên giấy chứng nhận hay đối chiếu với ngân hàng. Bài này giúp bạn phân biệt hai loại sai, cách đề nghị sửa chữa, và vì sao không nên để thời hạn kháng cáo trôi qua trong lúc chờ toà sửa lỗi.
Luật cho phép sửa bản án đến đâu
Theo luật tố tụng dân sự, sau khi tuyên án xong thì không được sửa chữa, bổ sung bản án, trừ trường hợp phát hiện lỗi rõ ràng về chính tả, về số liệu do nhầm lẫn hoặc tính toán sai. Khi sửa, toà phải thông báo ngay cho đương sự và những cơ quan, tổ chức liên quan. Luật tố tụng hành chính và tố tụng hình sự cũng có cơ chế tương tự cho bản án của mình; chi tiết nên đối chiếu văn bản hiện hành.
Từ khoá ở đây là "rõ ràng". Lỗi rõ ràng là lỗi mà ai đọc hồ sơ cũng thấy ngay là nhầm, không cần tranh luận: tên đương sự viết khác với giấy tờ tuỳ thân trong hồ sơ, tổng cộng các khoản ghi sai so với các con số thành phần ngay trong bản án, số thửa đất ghi khác với giấy chứng nhận mà toà đã dẫn. Sửa những lỗi này không làm thay đổi bản chất quyết định của toà.
Ngược lại, nếu muốn thay đổi một điều mà toà đã cân nhắc và quyết định, dù chỉ là một con số, thì đó không còn là sửa lỗi. Ví dụ giả định: toà tính khoản bồi thường bằng cách nhân thu nhập bình quân với số tháng theo một cách bạn cho là không đúng. Đây là bất đồng về cách tính, phải đi đường kháng cáo.
Lỗi được sửa chữa hay vấn đề phải kháng cáo
Các tình huống là ví dụ giả định. Ranh giới cụ thể do toà đánh giá; bảng chỉ giúp bạn định hướng.
| Tình huống | Thường thuộc loại | Vì sao |
|---|---|---|
| Tên đệm của đương sự bị viết sai một chữ so với căn cước trong hồ sơ | Sửa chữa, bổ sung | Lỗi chính tả rõ ràng, có giấy tờ đối chiếu |
| Ba khoản 100, 50 và 30 triệu đồng, tổng ghi là 170 triệu đồng | Sửa chữa, bổ sung | Tính toán sai rõ ràng ngay trong bản án |
| Số thửa đất ghi khác với giấy chứng nhận được dẫn trong phần nhận định | Sửa chữa, bổ sung | Nhầm lẫn số liệu có tài liệu gốc |
| Diện tích được chia ít hơn mong muốn vì toà xác định ranh giới khác | Kháng cáo | Toà đã đánh giá và quyết định, không phải nhầm số |
| Lãi chậm trả tính theo mức toà chọn, bạn cho rằng phải theo mức khác | Kháng cáo | Bất đồng về áp dụng pháp luật |
| Phần quyết định không nhắc tới một yêu cầu đã được thụ lý | Thường là kháng cáo | Bỏ sót yêu cầu là thiếu sót về giải quyết, không phải lỗi chính tả |
Trường hợp cuối dễ bị nhầm: nhiều người nghĩ toà "quên ghi" thì xin bổ sung. Nhưng bổ sung một quyết định mới về một yêu cầu chưa được giải quyết vượt ra ngoài việc sửa lỗi rõ ràng, nên thường phải nêu trong kháng cáo.
Đề nghị toà sửa chữa, bổ sung bản án: cách làm
Khi lỗi thuộc loại rõ ràng, bạn có thể chủ động đề nghị thay vì chờ toà tự phát hiện:
- Đánh dấu chính xác chỗ sai trong bản án: trang, dòng, nội dung đang ghi.
- Tìm tài liệu đối chiếu trong hồ sơ hoặc trong tay bạn: căn cước, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng, các con số thành phần trong chính bản án.
- Viết văn bản đề nghị gửi toà án đã ra bản án: nêu thông tin bản án, chỗ sai, nội dung đúng, tài liệu đối chiếu kèm theo.
- Nộp trực tiếp hoặc gửi qua bưu chính, giữ bằng chứng đã nộp.
- Theo dõi văn bản sửa chữa, bổ sung bản án mà toà gửi tới. Khi nhận được, lưu kèm bản án gốc vì hai văn bản này đi cùng nhau khi thi hành án, sang tên.
Nếu bản án đã có hiệu lực và lỗi được phát hiện muộn, bạn vẫn có thể đề nghị sửa chữa lỗi rõ ràng. Còn nếu cần giải thích một phần quyết định khó hiểu khi thi hành án, có cơ chế đề nghị giải thích bản án; đó là chuyện của giai đoạn thi hành, không thay cho kháng cáo.
Vì sao không nên chờ sửa chữa mà bỏ lỡ kháng cáo
Đề nghị sửa chữa không làm dừng thời hạn kháng cáo. Thời hạn kháng cáo vẫn chạy trong lúc bạn chờ toà xem xét đề nghị sửa lỗi. Nếu toà trả lời rằng đây không phải lỗi rõ ràng, có thể thời hạn đã qua.
Toà có thể không đồng ý đó là lỗi. Điều bạn thấy là "nhầm số" có thể là kết quả của cách tính mà toà chủ ý lựa chọn. Khi đó toà sẽ không sửa, và con đường duy nhất là kháng cáo.
Làm cả hai không mâu thuẫn. Bạn có thể vừa gửi đề nghị sửa chữa lỗi rõ ràng, vừa nộp đơn kháng cáo phần đó trong hạn, ghi rõ "trường hợp toà không sửa chữa theo đề nghị ngày…, đề nghị toà phúc thẩm xem xét". Nếu sau đó toà đã sửa đúng, bạn có thể rút phần kháng cáo tương ứng.
Rút kháng cáo có hệ quả. Rút một phần kháng cáo thì phần đó không được xem xét nữa. Trước khi rút, kiểm kỹ văn bản sửa chữa đã sửa đúng và đủ chưa, nhất là các con số liên quan tới thi hành án.
Lỗi nhỏ gây rắc rối lớn: những chỗ nên soát kỹ
Khi nhận bản án, ngoài phần lập luận, hãy soát kỹ những chi tiết dưới đây vì chúng đi thẳng vào hồ sơ thi hành án và đăng ký tài sản:
- Họ tên, năm sinh, số giấy tờ tuỳ thân của tất cả đương sự, nhất là người được giao tài sản hoặc phải thực hiện nghĩa vụ.
- Địa chỉ của các bên, vì cơ quan thi hành án dựa vào đó để xác minh, tống đạt.
- Số thửa, số tờ bản đồ, diện tích, địa chỉ thửa đất, đối chiếu với giấy chứng nhận và trích đo trong hồ sơ.
- Số tiền bằng số và bằng chữ phải khớp nhau; tổng các khoản phải khớp với các khoản thành phần.
- Tên và số tài khoản, biển số xe, số hiệu tài sản nếu bản án nhắc tới.
- Tên đơn vị hành chính sau sắp xếp từ ngày 1/7/2025: địa chỉ ghi theo tên xã, tỉnh mới hay cũ, có ghi chú đối chiếu không, để tránh vướng khi làm thủ tục ở cơ quan đăng ký.
Phát hiện sớm trong thời hạn kháng cáo cho bạn đủ thời gian chọn đúng đường: đề nghị sửa chữa, kháng cáo, hoặc cả hai.
Khi bên kia cũng có lợi ích trong con số sai
Một số lỗi có lợi cho bên này và bất lợi cho bên kia, ví dụ tổng tiền ghi cao hơn tổng các khoản thành phần. Bên được lợi có thể không muốn lên tiếng. Nếu bạn là bên bị thiệt, hãy chủ động đề nghị sửa chữa và đồng thời kháng cáo phần đó; đừng trông chờ bên kia báo lỗi.
Nếu bạn là bên được lợi từ một lỗi rõ ràng, nên hiểu rằng lỗi đó vẫn có thể bị sửa sau này, kể cả khi bản án đã có hiệu lực. Dựa vào một con số sai để tính toán việc thi hành án, vay mượn, mua bán là rủi ro. Cách an toàn là coi con số đúng là con số mà phép tính trong bản án cho ra.
Trường hợp lỗi liên quan tới tài sản có giá trị lớn, hoặc ảnh hưởng tới việc sang tên, đăng ký biến động đất đai, nên hỏi luật sư hoặc cơ quan thi hành án về cách xử lý trước khi bản án có hiệu lực.
Một thói quen nhỏ giúp tránh phần lớn rắc rối: ngay khi nhận bản án, lập một trang ghi chú liệt kê mọi tên, số, diện tích, số tiền trong phần quyết định, rồi đối chiếu từng dòng với giấy tờ gốc. Việc này mất chừng một buổi nhưng phát hiện được lỗi khi thời hạn kháng cáo còn dài, đủ để bạn chọn đúng đường mà không phải vội. Nếu vụ án có nhiều người cùng được chia tài sản, hãy làm việc này cùng nhau để không ai bị bỏ sót.
Bản án hình sự và hành chính ghi nhầm
Trong vụ án hình sự, những chỗ cần soát kỹ là họ tên, năm sinh, nơi cư trú của bị cáo, thời hạn tù, ngày bắt đầu tính thời hạn chấp hành án, thời gian tạm giam được trừ, số tiền bồi thường, vật chứng được trả lại cho ai. Một con số nhầm ở thời gian tạm giam được trừ có thể làm ảnh hưởng ngày ra trại. Nếu lỗi rõ ràng do tính toán, người liên quan có thể đề nghị toà đã xử sửa chữa; nếu bất đồng về cách tính hoặc về việc có được trừ hay không, cần kháng cáo trong thời hạn. Bị cáo đang bị tạm giam có thể nhờ người bào chữa hoặc gia đình hỗ trợ làm việc này.
Trong vụ án hành chính, lỗi hay gặp là tên, số, ngày của quyết định hành chính bị kiện ghi khác với văn bản gốc, hoặc tên cơ quan bị kiện chưa cập nhật sau sắp xếp bộ máy năm 2025. Nếu chỉ là nhầm số, ngày so với văn bản gốc có trong hồ sơ, thường có thể đề nghị sửa chữa. Nếu liên quan tới việc toà xác định cơ quan nào chịu trách nhiệm thi hành, nên hỏi người làm nghề vì vấn đề có thể nằm ở nội dung chứ không phải chính tả.
Câu hỏi thường gặp
Toà có tự sửa lỗi trong bản án mà không cần mình đề nghị không?
Toà có thể tự phát hiện và sửa chữa lỗi rõ ràng, rồi thông báo cho đương sự. Tuy vậy, bạn không nên chờ. Chủ động đề nghị giúp lỗi được sửa sớm, nhất là khi bạn cần dùng bản án để làm thủ tục khác.
Văn bản sửa chữa bản án có giá trị như bản án không?
Văn bản sửa chữa, bổ sung là một phần gắn với bản án, dùng kèm bản án khi thi hành án hoặc làm thủ tục đăng ký. Bạn nên giữ cả hai và nộp cùng nhau khi cơ quan yêu cầu.
Bản án phúc thẩm ghi nhầm thì làm thế nào?
Nguyên lý tương tự: lỗi rõ ràng về chính tả, số liệu có thể đề nghị toà đã ra bản án phúc thẩm sửa chữa. Vì bản án phúc thẩm có hiệu lực ngay, không còn đường kháng cáo, nên việc phân biệt lỗi rõ ràng với bất đồng nội dung càng quan trọng.
Sai tên đơn vị hành chính sau sáp nhập có cần sửa không?
Nếu bản án ghi địa chỉ theo tên cũ đúng tại thời điểm thụ lý, thường không phải lỗi. Tuy nhiên khi làm thủ tục, cơ quan có thể yêu cầu đối chiếu. Nếu tên ghi sai so với cả tên cũ lẫn tên mới, đó là lỗi có thể đề nghị sửa.
Đề nghị sửa chữa mà toà từ chối thì làm gì?
Nếu còn trong thời hạn kháng cáo, bạn nên kháng cáo phần đó. Nếu bản án đã có hiệu lực, cần hỏi người làm nghề về các con đường còn lại, vì điều kiện để xem lại bản án đã có hiệu lực chặt chẽ hơn nhiều.