Kháng cáo có thể mang lại việc bản án được sửa theo hướng có lợi cho bạn, nhưng đổi lại vụ án kéo dài thêm nhiều tháng, bạn phải tạm ứng án phí phúc thẩm (nếu không được miễn), có thể tốn chi phí luật sư, giám định, đi lại, và một phần sức lực của cả gia đình. Nếu toà phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm, người kháng cáo thường phải chịu án phí phúc thẩm và đã mất thêm thời gian mà không được gì.
Bài này liệt kê cả hai phía của cán cân theo cách cụ thể, có một phép tính thô để bạn tự điền số của mình. Mức án phí, lệ phí không được ghi ở đây vì chúng nằm trong văn bản của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí toà án và có thể thay đổi; khi toà thông báo nộp tạm ứng, con số chính xác sẽ ghi trong thông báo đó.
Phần được: kháng cáo có thể dẫn tới những kết quả nào
Bản án được sửa. Toà phúc thẩm chấp nhận một phần hoặc toàn bộ kháng cáo và sửa bản án sơ thẩm. Đây là kết quả người kháng cáo mong đợi. Bản án phúc thẩm có hiệu lực ngay sau khi tuyên.
Bản án bị huỷ để xử lại. Khi có vi phạm thủ tục nghiêm trọng hoặc việc thu thập chứng cứ chưa đầy đủ mà cấp phúc thẩm không bổ sung được, toà có thể huỷ bản án và chuyển hồ sơ về xử lại. Bạn có thêm một cơ hội, nhưng thời gian kéo dài thêm một vòng.
Bản án được giữ nguyên. Toà phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo. Bản án sơ thẩm có hiệu lực, người kháng cáo thường phải chịu án phí phúc thẩm.
Hai bên thoả thuận được trong giai đoạn phúc thẩm. Luật cho phép các đương sự thoả thuận với nhau về việc giải quyết vụ án tại phiên phúc thẩm; toà sẽ ra bản án sửa bản án sơ thẩm, công nhận thoả thuận nếu thoả thuận đó tự nguyện, không trái luật và đạo đức xã hội. Với nhiều người, việc kháng cáo giúp có thêm thời gian và không khí để thương lượng.
Kết quả gián tiếp. Có người chỉ cần toà phúc thẩm làm rõ một điểm, ví dụ cách tính lãi, cách xác định ranh giới, để việc thi hành án về sau bớt tranh cãi. Giá trị này khó quy ra tiền nhưng có thật.
Thời gian: vụ án kéo dài thêm bao lâu
Từ lúc bạn nộp đơn đến lúc có bản án phúc thẩm có nhiều chặng: toà sơ thẩm kiểm tra đơn và có thể yêu cầu sửa, đổi; toà thông báo nộp tạm ứng án phí phúc thẩm và chờ biên lai; toà gửi thông báo kháng cáo cho các đương sự khác và Viện kiểm sát; hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị thì hồ sơ mới được chuyển lên toà cấp trên; toà phúc thẩm thụ lý, phân công thẩm phán, chuẩn bị xét xử rồi mở phiên toà. Luật tố tụng có quy định thời hạn cho từng chặng, nhưng phiên toà có thể bị hoãn vì đương sự vắng mặt, vì cần giám định, định giá lại hoặc vì lý do khác.
Không có con số chung đáng tin cho mọi vụ án. Một vụ ít đương sự, chứng cứ rõ có thể đi nhanh; một vụ tranh chấp đất có nhiều người liên quan, phải xem xét thẩm định tại chỗ, có thể kéo dài hơn nhiều. Khi lập kế hoạch, hãy tính theo hướng thận trọng: nhiều tháng chứ không phải vài tuần.
Thời gian kéo dài không chỉ là chờ. Trong thời gian đó, phần bản án bị kháng cáo chưa có hiệu lực và chưa được thi hành (trừ những phần luật cho thi hành ngay). Nếu bạn là người được nhận tiền, kháng cáo của chính bạn cũng làm chậm việc bạn nhận phần đã thắng nếu phần đó nằm trong phạm vi bị kháng cáo. Đây là điểm nhiều nguyên đơn bỏ quên.
Các khoản tiền có thể phát sinh
Bảng dưới liệt kê các khoản thường gặp. Mức cụ thể tuỳ vụ việc và văn bản hiện hành; bảng chỉ nêu ai thường phải ứng trước và ai chịu cuối cùng theo nguyên tắc chung.
| Khoản | Ai ứng trước | Ai chịu cuối cùng (nguyên tắc chung) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tạm ứng án phí phúc thẩm | Người kháng cáo, trừ người được miễn | Phụ thuộc kết quả phúc thẩm | Không nộp đúng hạn mà không có lý do chính đáng thì kháng cáo có thể bị coi như từ bỏ |
| Án phí phúc thẩm | Không ứng thêm, trừ vào tạm ứng | Người kháng cáo nếu bản án bị giữ nguyên; không phải chịu nếu bản án bị sửa hoặc huỷ | Kiểm lại trong bản án phúc thẩm |
| Án phí sơ thẩm | Đã tạm ứng từ trước | Có thể được tính lại nếu toà phúc thẩm sửa phần nội dung | Sửa nội dung kéo theo sửa án phí |
| Giám định, định giá lại | Người yêu cầu | Thường theo kết quả: yêu cầu không được chấp nhận thì chịu | Có thể là khoản lớn trong tranh chấp tài sản |
| Chi phí luật sư | Người thuê | Thường tự chịu, trừ khi luật hoặc thoả thuận có quy định khác | Không phải ai cũng đòi được bên kia trả |
| Đi lại, nghỉ làm, sao chụp | Bạn | Bạn | Tính cả cho người làm chứng nếu cần |
Án phí phúc thẩm của nhiều loại vụ việc được quy định theo một mức cố định chứ không tính theo phần trăm giá trị tranh chấp như án phí sơ thẩm có giá ngạch, nên khoản này thường không phải khoản lớn nhất. Khoản lớn thường là chi phí luật sư, giám định và thời gian của chính bạn.
Cái giá không đo bằng tiền
Những thứ ít ai ghi vào phép tính nhưng thường quyết định việc có theo nổi vụ án tới cùng hay không:
- Tinh thần. Mỗi lần nhận giấy triệu tập là một lần mất ngủ với nhiều người. Hỏi thật bản thân có muốn thêm nhiều tháng như vậy không.
- Quan hệ. Tranh chấp với họ hàng, hàng xóm, bạn làm ăn cũ thường không chỉ là tiền. Kéo dài vụ án có thể khép lại cánh cửa hoà giải mà bạn còn cần về sau.
- Công việc và kinh doanh. Chủ doanh nghiệp nhỏ thường phải tự đi toà, tự gom giấy tờ, bỏ lại cửa hàng hoặc công trình.
- Tài sản bị treo. Nếu trước đó toà đã áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như cấm chuyển dịch tài sản, việc vụ án kéo dài có thể làm tài sản đó tiếp tục bị hạn chế giao dịch.
- Con cái và người già. Trong vụ ly hôn, thừa kế, những người không đứng tên trong vụ án vẫn sống giữa căng thẳng của nó.
Không có mục nào ở trên là lý do để từ bỏ quyền của mình. Nhưng chúng là lý do để quyết định có ý thức, thay vì kháng cáo theo quán tính.
Một phép tính thô để đặt hai bên lên cân
Ví dụ giả định với số tròn để minh hoạ cách nghĩ, không phải mức thật của vụ nào:
- Ghi phần có thể giành thêm nếu kháng cáo thành công. Ví dụ: bản án buộc bên kia trả 300 triệu đồng, bạn cho rằng phải là 420 triệu, phần chênh là 120 triệu.
- Ước khả năng thành công một cách khiêm tốn, sau khi đọc kỹ bản án và nếu được thì hỏi ý kiến người làm nghề. Ví dụ bạn tự đánh giá khoảng một nửa.
- Nhân hai số: phần chênh nhân khả năng thành công. Ở ví dụ là khoảng 60 triệu, đây là "giá trị kỳ vọng" thô của việc kháng cáo.
- Cộng các khoản sẽ chi chắc chắn: chi phí luật sư (nếu thuê), đi lại, nghỉ làm, án phí phúc thẩm có thể phải chịu, giám định nếu có. Ví dụ tổng 25 triệu.
- Cộng thêm thiệt hại do chậm nhận tiền: phần đã thắng mà nằm trong phạm vi kháng cáo sẽ chưa được thi hành trong thời gian chờ.
- So sánh. Nếu giá trị kỳ vọng lớn hơn rõ rệt so với tổng chi phí, kháng cáo đáng cân nhắc. Nếu chỉ nhỉnh hơn hoặc thấp hơn, cái giá không đo bằng tiền thường sẽ quyết định.
Phép tính này thô và có thể sai vì khả năng thành công là ước đoán. Giá trị của nó là buộc bạn nhìn thấy con số, thay vì chỉ thấy cảm giác bị thiệt. Với vụ án không chỉ về tiền, như nuôi con, danh dự, quyền sử dụng một mảnh đất gắn với gia đình, phép tính bằng tiền chỉ là một phần.
Khi được và mất gần ngang nhau: điều gì làm nghiêng cán cân
Mức độ rõ ràng của căn cứ. Một điểm sai có thể chỉ ra bằng tài liệu trong hồ sơ nặng ký hơn nhiều so với một điểm chỉ dựa vào cách nhìn khác. Khi phép tính hoà, căn cứ rõ thường là lý do để tiến tới.
Tính lâu dài của hậu quả. Một khoản tiền thiếu là thiệt một lần. Một nghĩa vụ kéo dài, như cấp dưỡng, ranh giới đất, lối đi chung, sẽ đi theo bạn nhiều năm. Hậu quả càng lâu dài, việc sửa ngay ở phúc thẩm càng có giá trị.
Sức theo của bạn. Kháng cáo mà bỏ dở giữa chừng, không đến phiên toà khi được triệu tập hợp lệ, có thể dẫn tới việc toà coi như bạn từ bỏ kháng cáo. Nếu biết mình không đủ thời gian, sức khoẻ hay người hỗ trợ, nên tính trước.
Khả năng thương lượng. Nếu bên kia đang mở lời về một phương án ở giữa, giá trị của kháng cáo cần được so với phương án đó, không chỉ so với bản án sơ thẩm.
Cái giá của việc không kháng cáo
Cân nhắc công bằng phải tính cả phía ngược lại. Không kháng cáo nghĩa là chấp nhận phần bản án đó khi nó có hiệu lực. Nếu bản án thật sự sai ở một điểm quan trọng, bỏ qua hai tuần này gần như đóng lại khả năng sửa theo thủ tục thông thường; con đường giám đốc thẩm, tái thẩm về sau hẹp hơn nhiều và không do bạn quyết định.
Có những vụ mà phần bị tuyên sai không chỉ là tiền: nghĩa vụ trả nợ thay cho người khác, xác định tài sản riêng thành tài sản chung, giao quyền nuôi con. Những điểm như vậy để lại hậu quả lâu dài. Nếu bạn rơi vào tình huống này và có căn cứ, chi phí của kháng cáo thường nhỏ hơn hậu quả của việc im lặng.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải là "kháng cáo có tốn không" mà là "so với việc chấp nhận bản án, kháng cáo có đáng hay không". Nếu bạn cần người cùng tính, hãy mang bảng chi phí ở trên và bản án tới luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý; với câu hỏi ban đầu, bạn cũng có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết nên chuẩn bị gì.
Câu hỏi thường gặp
Không có tiền nộp tạm ứng án phí phúc thẩm thì sao?
Một số nhóm người được miễn án phí theo quy định, ví dụ người lao động trong một số tranh chấp lao động, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và các trường hợp khác. Nếu thuộc diện này, bạn làm đơn đề nghị miễn kèm giấy tờ chứng minh. Nếu không thuộc diện miễn và không nộp đúng hạn mà không có lý do chính đáng, kháng cáo có thể không được xem xét.
Bản án phúc thẩm sửa một phần thì án phí tính thế nào?
Nguyên tắc chung là khi bản án sơ thẩm bị sửa, người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm, và án phí sơ thẩm được toà phúc thẩm tính lại theo kết quả mới. Cách tính cụ thể sẽ ghi trong bản án phúc thẩm, bạn nên đọc kỹ phần đó.
Thời gian kháng cáo có làm bên kia phải trả lãi nhiều hơn không?
Tuỳ vụ việc. Với nghĩa vụ trả tiền, bản án thường tuyên kèm nghĩa vụ trả lãi do chậm thi hành theo Bộ luật Dân sự kể từ khi bản án có hiệu lực và có yêu cầu thi hành. Nếu chính bạn kháng cáo phần được nhận tiền, phần đó chưa có hiệu lực, nên việc tính lãi chậm thi hành cũng chưa bắt đầu.
Có thể đòi bên kia trả chi phí luật sư ở phúc thẩm không?
Chi phí luật sư thường do người thuê tự chịu. Chỉ trong một số trường hợp luật quy định hoặc hợp đồng giữa hai bên có thoả thuận về việc bên vi phạm chịu chi phí luật sư thì mới có cơ sở đòi. Nếu muốn đòi, yêu cầu này phải được đưa ra đúng thủ tục và có chứng cứ về khoản chi.
Kháng cáo có ảnh hưởng tới việc vay vốn, làm ăn không?
Bản thân việc kháng cáo không phải là vết đen gì. Tuy vậy, khi tài sản đang tranh chấp hoặc đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, việc thế chấp, chuyển nhượng tài sản đó thường gặp khó trong thời gian vụ án chưa xong. Hãy tính yếu tố này nếu bạn đang cần dùng tài sản đó.
Có nên chờ xem bên kia có kháng cáo không rồi mới quyết định?
Thời hạn kháng cáo của hai bên thường chạy song song nên khó chờ. Nếu bên kia kháng cáo sau khi bạn đã hết hạn, bạn không kháng cáo bổ sung được nữa nhưng vẫn được trình bày ý kiến về kháng cáo của họ. Vì vậy hãy quyết định dựa trên phân tích của chính mình.