Trong vụ án lao động, người lao động hay doanh nghiệp đã kháng cáo đều có thể rút một phần hoặc toàn bộ kháng cáo trước hoặc tại phiên toà phúc thẩm; khi không còn kháng cáo, kháng nghị nào, bản án sơ thẩm có hiệu lực kể từ ngày toà ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm. Rút kháng cáo thường đi kèm một thoả thuận: nhận lại làm việc, trả thêm một khoản, hay chốt các thủ tục bảo hiểm. Thoả thuận đó phải được chốt rõ trước khi rút.
Tranh chấp lao động có đặc thù riêng: hai bên từng làm việc cùng nhau, người lao động thường cần sổ bảo hiểm xã hội và xác nhận thời gian làm việc để đi làm chỗ mới, doanh nghiệp cần khép hồ sơ nhân sự. Bài này nêu những tình huống hay dẫn tới rút kháng cáo, danh sách việc cần chốt, và những bẫy khiến hai bên phải gặp lại nhau ở toà. Bài viết trung lập cho cả hai phía; vụ việc cụ thể nên hỏi luật sư, công đoàn hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý.
Những tình huống thường dẫn tới rút kháng cáo
Trong thực tế, rút kháng cáo vụ án lao động thường xuất phát từ một trong các tình huống sau:
- Doanh nghiệp quyết định thực hiện bản án. Sau khi tính lại chi phí theo đuổi phúc thẩm, doanh nghiệp chấp nhận nhận lại người lao động hoặc trả các khoản theo bản án sơ thẩm, rồi rút kháng cáo.
- Người lao động đã có việc mới. Người thắng một phần ở sơ thẩm, kháng cáo đòi thêm, nhưng sau đó ổn định ở chỗ làm mới và không muốn theo đuổi thêm nhiều tháng.
- Hai bên thoả thuận một khoản tiền thay cho việc nhận lại. Người lao động không muốn quay lại, doanh nghiệp không muốn nhận lại; hai bên chốt một khoản và các thủ tục kèm theo.
- Phát hiện chứng cứ bất lợi cho chính mình. Khi xem lại hồ sơ cùng luật sư, một bên nhận ra lý do kháng cáo yếu, và rút để tránh chịu thêm án phí hoặc kéo dài.
- Doanh nghiệp thay đổi người quản lý. Ban lãnh đạo mới nhìn lại vụ việc và chọn khép lại.
Mỗi tình huống dẫn tới một danh sách việc cần chốt khác nhau. Điểm chung là không bên nào nên rút chỉ dựa trên lời hứa miệng.
Những việc cần chốt trước khi rút, theo từng bên
Bảng dưới liệt kê các điểm mà hai bên thường phải thống nhất. Không phải vụ nào cũng có đủ; chọn những dòng hợp với vụ của mình:
| Nội dung | Người lao động cần chắc | Doanh nghiệp cần chắc |
|---|---|---|
| Quan hệ lao động | Được nhận lại vào vị trí nào, từ ngày nào; hoặc chấm dứt từ ngày nào, theo căn cứ gì | Văn bản ghi rõ hướng giải quyết, không mâu thuẫn với bản án |
| Tiền lương những ngày không được làm việc | Số tiền, cách tính, ngày trả | Số tiền chốt cuối cùng, không phát sinh yêu cầu thêm về khoản này |
| Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp | Doanh nghiệp đóng bù cho thời gian theo bản án hoặc thoả thuận; ngày chốt sổ, trả sổ | Thời gian đóng bù và thủ tục với cơ quan bảo hiểm xã hội |
| Quyết định sa thải, quyết định chấm dứt | Được thu hồi, huỷ hoặc thay bằng văn bản phù hợp | Hồ sơ nhân sự được cập nhật đúng |
| Giấy tờ xác nhận | Xác nhận thời gian làm việc, quyết định chấm dứt để làm thủ tục bảo hiểm thất nghiệp hoặc đi làm chỗ mới | Nội dung xác nhận trung thực, không cam kết điều không có |
| Các yêu cầu khác | Phần nào trong bản án vẫn được giữ, phần nào hai bên thay bằng thoả thuận | Cam kết không khởi kiện lại cùng nội dung đã thoả thuận, trong phạm vi luật cho phép |
Dòng bảo hiểm xã hội là nơi hay "rơi rớt" nhất. Một khoản tiền thoả thuận trả tay không thay được thời gian đóng bảo hiểm mà luật yêu cầu; nếu hai bên bỏ qua, người lao động có thể bị thiếu thời gian tính hưởng chế độ, và doanh nghiệp vẫn có thể bị yêu cầu truy đóng sau này.
Góc người lao động: rút có làm mất quyền gì không
Khi bạn rút kháng cáo, phần bản án sơ thẩm có lợi cho bạn vẫn giữ nguyên và có hiệu lực, nếu doanh nghiệp không kháng cáo hoặc cũng đã rút. Bạn chỉ từ bỏ phần muốn đòi thêm ở phúc thẩm. Vì vậy câu hỏi cần trả lời là: phần đòi thêm đó có căn cứ tới đâu, và thoả thuận mới có bù đắp được không.
Về án phí, người lao động khởi kiện về tiền lương, trợ cấp, bồi thường do bị sa thải hay chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, bảo hiểm xã hội và một số khoản khác thường thuộc diện được miễn án phí theo quy định về án phí, lệ phí toà án. Nếu bạn thuộc diện này và đã được miễn tạm ứng ở phúc thẩm, việc rút kháng cáo thường không làm phát sinh khoản án phí phải nộp; vẫn nên kiểm quyết định của toà để chắc.
Một số phần của bản án lao động được thi hành ngay dù bị kháng cáo, theo quy định của luật tố tụng, ví dụ khoản tiền lương hay việc nhận người lao động trở lại làm việc. Nếu doanh nghiệp chưa thực hiện phần này, bạn có thể yêu cầu thi hành mà không cần chờ phúc thẩm; điều đó cũng giúp bạn có thế cân bằng hơn khi thương lượng.
Góc doanh nghiệp: rút để khép hồ sơ cho gọn
Với doanh nghiệp, rút kháng cáo là cách khép một hồ sơ đang tốn thời gian của bộ phận nhân sự, pháp chế và ban giám đốc. Nhưng trước khi rút, doanh nghiệp nên tính đủ chi phí thực hiện bản án sơ thẩm: tiền lương những ngày không được làm việc thường tiếp tục tăng theo thời gian chờ, cộng với bảo hiểm phải đóng bù. Chờ phúc thẩm mà kết quả không đổi thì khoản phải trả còn lớn hơn.
Người ký đơn rút kháng cáo của doanh nghiệp phải là người đại diện theo pháp luật hoặc người được uỷ quyền có phạm vi bao gồm việc rút kháng cáo. Nếu doanh nghiệp vừa đổi người đại diện, nên kèm giấy tờ cập nhật để toà không phải yêu cầu bổ sung.
Nếu doanh nghiệp quyết định nhận lại người lao động, nên chuẩn bị trước vị trí, điều kiện làm việc, và một buổi trao đổi để hai bên bắt đầu lại trên cơ sở tôn trọng. Một cuộc quay lại căng thẳng thường dẫn tới tranh chấp mới chỉ sau vài tháng.
Khi chỉ một bên rút, bên kia vẫn giữ kháng cáo
Vụ án lao động hay có cả hai bên cùng kháng cáo: người lao động đòi thêm tiền bồi thường, doanh nghiệp phản đối việc bị tuyên sa thải trái luật. Nếu chỉ một bên rút, vụ án vẫn lên phúc thẩm với kháng cáo của bên còn lại, và kết quả có thể đụng tới phần mà bên đã rút tưởng là xong.
Ví dụ giả định: người lao động rút phần kháng cáo đòi thêm tiền vì đã tìm được việc mới, nhưng doanh nghiệp vẫn giữ kháng cáo về việc sa thải. Nếu toà phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của doanh nghiệp và xác định việc sa thải đúng luật, các khoản tiền mà người lao động được hưởng theo bản án sơ thẩm có thể bị sửa theo. Rút kháng cáo của mình không che chắn được phần đó.
Ngược lại, doanh nghiệp rút kháng cáo trong khi người lao động vẫn giữ kháng cáo đòi thêm, thì doanh nghiệp vẫn phải tham gia phiên phúc thẩm để bảo vệ quan điểm về các khoản người lao động đòi thêm. Vì vậy, khi thương lượng, hai bên nên chốt rõ cả hai cùng rút hay chỉ một bên rút, và nếu chỉ một bên thì bên kia còn theo đuổi điều gì.
Trình tự gợi ý khi hai bên đã thống nhất
Khi hai bên đã thống nhất được và một hoặc cả hai bên sẽ rút kháng cáo, trình tự sau giúp hạn chế rủi ro cho cả hai:
- Lập văn bản thoả thuận ghi rõ bản án liên quan, các nội dung ở bảng trên, thời hạn thực hiện, và bên nào rút kháng cáo phần nào.
- Thực hiện các khoản tiền và giấy tờ quan trọng nhất: chuyển khoản có nội dung rõ, giao quyết định thu hồi hoặc văn bản thay thế, ký biên bản giao nhận.
- Bên kháng cáo nộp đơn rút cho toà đang giữ hồ sơ; nếu cả hai cùng kháng cáo thì cùng nộp trong một thời điểm đã hẹn.
- Theo dõi quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm; đọc phần ghi về án phí và ngày bản án có hiệu lực.
- Hoàn tất các thủ tục còn lại với cơ quan bảo hiểm xã hội: đóng bù nếu có, chốt sổ, trả sổ cho người lao động.
Nếu có công đoàn cơ sở, việc mời đại diện công đoàn chứng kiến buổi chốt thoả thuận có thể giúp cả hai bên yên tâm hơn. Với khoản tiền lớn hoặc nhiều nội dung, nên nhờ luật sư của mỗi bên đọc văn bản trước khi ký.
Những bẫy khiến hai bên gặp lại nhau ở toà
Thoả thuận trả tiền nhưng quên bảo hiểm. Như đã nói, khoản đóng bảo hiểm theo luật không tự mất đi vì hai bên thoả thuận một khoản tiền. Người lao động về sau có thể yêu cầu, hoặc cơ quan bảo hiểm phát hiện khi kiểm tra.
Văn bản thoả thuận mâu thuẫn với bản án. Ví dụ bản án tuyên huỷ quyết định sa thải, nhưng thoả thuận lại ghi người lao động "nghỉ việc theo nguyện vọng cá nhân" từ trước ngày sa thải. Sự mâu thuẫn này có thể gây rắc rối khi làm thủ tục bảo hiểm thất nghiệp hoặc khi một bên muốn lật lại.
Rút kháng cáo trước khi nhận tiền. Nếu khoản tiền thoả thuận cao hơn bản án và doanh nghiệp không trả, người lao động chỉ còn bản án sơ thẩm để thi hành. Thứ tự nên là trả trước hoặc trả một phần lớn, rồi mới rút.
Cam kết không kiện lại quá rộng. Một câu như "từ bỏ mọi quyền lợi" thường gây tranh cãi về hiệu lực, và có quyền lợi luật không cho từ bỏ. Ghi cụ thể từ bỏ yêu cầu nào trong vụ án nào sẽ chắc hơn.
Câu hỏi thường gặp
Người lao động rút kháng cáo có phải chịu án phí phúc thẩm không?
Người lao động khởi kiện về tiền lương, trợ cấp, bảo hiểm xã hội, bồi thường do bị sa thải hoặc chấm dứt hợp đồng trái pháp luật thường thuộc diện được miễn án phí theo quy định. Nếu đã được miễn, việc rút thường không phát sinh án phí phải nộp; kiểm quyết định đình chỉ để chắc.
Doanh nghiệp rút kháng cáo thì phải nhận lại người lao động ngay không?
Nếu bản án sơ thẩm tuyên buộc nhận lại người lao động và bản án có hiệu lực sau khi doanh nghiệp rút kháng cáo, doanh nghiệp phải thực hiện. Phần nhận lại làm việc có thể thuộc loại được thi hành ngay theo quy định ngay cả khi còn kháng cáo; doanh nghiệp nên kiểm và thực hiện đúng.
Có thể thoả thuận trả tiền thay vì nhận lại làm việc không?
Hai bên có thể thoả thuận phương án khác, ví dụ chấm dứt hợp đồng kèm một khoản tiền, nếu người lao động tự nguyện và không trái quy định. Nếu đang ở phúc thẩm, có thể đề nghị toà công nhận thoả thuận để có giá trị thi hành; nếu rút kháng cáo thì cần văn bản thoả thuận rõ ràng.
Rút kháng cáo xong, doanh nghiệp không chốt sổ bảo hiểm thì làm gì?
Người lao động có thể đề nghị doanh nghiệp thực hiện, liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội nơi doanh nghiệp tham gia để được hướng dẫn, hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền về lao động xem xét. Nếu nghĩa vụ này nằm trong bản án đã có hiệu lực, có thể yêu cầu thi hành án.
Công đoàn có thể giúp gì khi muốn rút kháng cáo?
Công đoàn cơ sở hoặc công đoàn cấp trên có thể tư vấn, đại diện trong một số trường hợp, và chứng kiến buổi thoả thuận với doanh nghiệp. Người lao động thuộc diện trợ giúp pháp lý cũng có thể đề nghị trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước hỗ trợ đọc văn bản thoả thuận.
Đã rút kháng cáo rồi mới thấy thoả thuận bất lợi, có lấy lại được không?
Khi toà đã đình chỉ xét xử phúc thẩm, kháng cáo không thể khôi phục. Nếu thoả thuận được ký do bị lừa dối, đe doạ hoặc nhầm lẫn nghiêm trọng, có thể có căn cứ yêu cầu tuyên vô hiệu thoả thuận đó trong một vụ việc khác; nên hỏi luật sư sớm.